Warto zobaczy─ç

 

W─Ögle-┼╗ukowo

Pierwsza wzmianka o miejscowo┼Ťci pochodzi z 1557 roku. Na terenie wsi warto zobaczy─ç star─ů baz─Ö ryback─ů z XV wieku, obecnie pod zarz─ůdem Polskiego Zwi─ůzku W─Ödkarskiego.

wegle baza rybacka 1

Obok bazy usytuowany jest dawny zabytkowy zajazd "Trzy R├│┼╝e". W przesz┼éo┼Ťci znajdowa┼é si─Ö on przy przystani dla ma┼éych statk├│w wycieczkowych. Obecnie nale┼╝y do zabudowa┼ä gospodarstwa rolnego.

 

wegle zajazd

┬áWe wsi jest kilka zagr├│d holenderskich, stacje pomp oraz m┼éyn z wypisan─ů dat─ů 1859-1933.

wegle mlyn

Jezioro

Pierwsze informacje o miejscowo┼Ťci pochodz─ů z 1580 roku. Wie┼Ť zosta┼éa rozbudowana na terpach przez osadnik├│w holenderskich. Murowany ko┼Ťci├│l - zb├│r mennonicki - wybudowany zosta┼é w 1865 roku w stylu neogotyckim. Cmentarz mennonicki datowany jest na pocz─ůtek XVIII wieku. We wsi jest tak┼╝e ko┼Ťci├│┼é pod wezwaniem Wniebowzi─Öcia Naj┼Ťwi─Ötszej Marii Panny (budowla z lat 1898-1899), z zabytkowymi organami, ambon─ů oraz budynkiem plebanii.

jezioro kosciol

Przy po┼éudniowej elewacji ko┼Ťcio┼éa ustawiony jest obelisk z czterema tablicami poleg┼éych w latach 1914-1918 mieszka┼äc├│w kilku okolicznych┬ámiejscowo┼Ťci.

jezioro kosciol 1

┬áInteresuj─ůcy jest zwodzony most drogowy nad rzek─ů Tin─ů o konstrukcji a┼╝urowej z 1895 roku. Zbudowany jest z trzech prz─Öse┼é, z kt├│rych ┼Ťrodkowe stanowi most ruchomy dwuskrzyd┼éowy. Ca┼ékowita d┼éugo┼Ť─ç tego mostu wynosi 39,2 m. Jest to jeden z najstarszych most├│w zwodzonych w Polsce.

jezioro most

 Stalewo

Przywilej lokacyjny dla miejscowo┼Ťci zosta┼é wystawiony w 1369 roku. Du┼╝y wp┼éyw na obecny kszta┼ét wsi mieli osadnicy holenderscy. Szczeg├│lnie godnym obejrzenia jest teren cmentarza ewangelickiego z zachowanymi kilkoma stellami,

stalewo cmentarz

a tak┼╝e┬ádom podcieniowy z 1751 roku, nale┼╝─ůcy do najlepiej zachowanych i najpi─Ökniejszych dom├│w podcieniowych wznoszonych w konstrukcji ryglowej na terenie ┼╗u┼éaw.

stalewo dom

We wsi znajduje si─Ö tak┼╝e drugi, dobrze zachowany, dom podcieniowy z XIX wieku. Na trasie ┼╗u┼éawka Sztumska-Stalewo zobaczymy zabytkow─ů alej─Ö lipow─ů z XIX wieku o d┼éugo┼Ťci 2 km.

Złotnica

Pierwsze wzmianki o wsi pochodz─ů z 1631 roku. Zachowana jest w tej miejscowo┼Ťci zagroda holenderska oraz zesp├│┼é folwarczny z budynkiem dworu. W pobli┼╝u┬áwsi znajduje si─Ö cmentarz mennonicki z zachowanymi kilkoma stellami.

zlotnica cmentarz 1

 

zlotnica cmentarz 3 

Ze Z┼éotnicy do Stalewa prowadzi pi─Ökna krajobrazowa droga z widokiem na ko┼Ťci├│┼é w Jasnej.

Zwierzno

We wsi znajduje si─Ö ko┼Ťci├│┼é parafialny pod wezwaniem ┼Ťw. Micha┼éa Archanio┼éa. Budowa ko┼Ťcio┼éa zosta┼éa zako┼äczona w 1855 roku. W ┼Ťwi─ůtyni znajduje si─Ö wykonany z blachy srebrnej i z┼éotej relikwiarz z oko┼éo 1730 roku, dzie┼éo gda┼äskiego z┼éotnika Chrystiana Schuberta m┼éodszego. Wyposa┼╝enie ko┼Ťcio┼éa stanowi tak┼╝e gotycka kropielnica oraz cztery obrazy namalowane┬áoko┼éo 1714 roku z postaciami ┼Ťwi─Ötych, a tak┼╝e obraz Wskrzeszenia ┼üazarza. Obrazy zosta┼éy namalowane na zlecenie biskupa warmi┼äskiego Krzysztofa Szembeka przez Piotr Kolberga z Nowego Miasta. Zabytkowa rze┼║ba w ko┼Ťciele przedstawia Micha┼éa Anio┼éa w walce ze smokiem.

zwierzno cmentarz 1

Do interesuj─ůcych zabytk├│w architektury ┼Ťwieckiej Zwierzna nale┼╝─ů dwa domy podcieniowe. Jeden z po┼éowy XIX wieku z przyozdobieniami podcienia oraz drugi z 1773 roku. Jednym z wi─Ökszych budynk├│w we wsi jest stylizowany na dom podcieniowy dawny dom ludowy. Obecnie mie┼Ťci si─Ö w nim szko┼éa podstawowa.

zwierzno szkola

Żółwiniec

Pierwsza informacja o wsi pochodzi z 1678 roku. Uk┼éad wsi w du┼╝ej mierze ukszta┼étowali osadnicy holenderscy. Na uwag─Ö zas┼éuguj─ů zagrody holenderskie, a tak┼╝e budynki dawnych stacji pomp. Nad jeziorem Dru┼╝no znajduje si─Ö wie┼╝ widokowa z dwoma platformami na wysoko┼Ťci┬á5 i 10 metr├│w.

zolwiniec wieza 1

Mo┼╝na z niej ogl─ůda─ç przepiekne krajobrazy jeziora Dru┼╝no i odleg┼éej Wysoczyzny Elbl─ůskiej, obserwowa─ç ptaki oraz rzadko spotykane ro┼Ťliny p┼éywaj─ůce.

zolwiniec wieza 2

 

zolwiniec wieza 3

Krzewsk

Wie┼Ť za┼éo┼╝ona oko┼éo 1636 roku na osuszonych terenach nad jeziorem Dru┼╝no. Typ rozplanowania - rz─Öd├│wka bagienna na terpach. Na uwag─Ö zas┼éuguj─ů dwa domy podcieniowe, brama przy cmentarzu ewangelickim oraz kilka starych budynk├│w mieszkalnych wraz z zabudowaniami gospodarskimi. Sie─ç kana┼é├│w zosta┼éa ukszta┼étowana w XVII i XIX wieku.

krzewsk strusie

W miejscowo┼Ťci znajduje si─Ö gospodarstwo rolne hoduj─ůce strusie afryka┼äskie, kr├│re mo┼╝na obejrze─ç i przy okazji kupi─ç strusie jajo.

Markusy

Du┼╝a wie┼Ť gminna. Pierwsze wzmianki o miejscowo┼Ťci pochodz─ů┬áz 1369 roku. Szereg obiekt├│w architektonicznych wi─ů┼╝e si─Ö z osadnikami holenderskimi, kt├│rzy w 1675 roku na osuszonych bagnach za┼éo┼╝yli wie┼Ť. Najstarszym z zabytk├│w Markus jest dom podcieniowy z 1789 roku. Jest to budynek drewniany, odeskowany, z podcieniem wspartym na pi─Öciu s┼éupach.

markusy dom podcieniowy

Do interesuj─ůcych nale┼╝─ů dawne budynki kolejowe, poczta, piekarnia, o┼Ťrodek zdrowia i ku┼║nia. Poza centrum wsi znajduje si─Ö cmentarz mennonicki z XVIII wieku z zachowanymi pieknymi nagrobkami, m.in. w kszta┼écie steli i ┼Ťci─Ötego pnia drzewa. Przy drodze zwanej alej─ů jesion├│w, wiod─ůcej do dawnego dworca kolejowego ro┼Ťnie jesion wynios┼éy o obwodzie 2,8 m. Na terenie osiedla by┼éego zak┼éadu rolnego ro┼Ťnie natomiast d─ůb szypu┼ékowy o obwodzie 5,8 m.

 

Dzierzgonka

Wie┼Ť za┼éo┼╝ona w 1675 roku przez mennonit├│w jako ulic├│wka wodna. Domostwa tej wsi zwr├│cone s─ů szczytami do rzeki. Wyst─Öpuj─ů tutaj drogi gruntowe biegn─ůce wa┼éami po obu stronach rzeki, co niew─ůtpliwie odci─ů┼╝a┼éo komunikacj─Ö wodn─ů, a mo┼╝e niejednokrotnie nawet j─ů przyspiesza┼éo.

dzierzgonka most

We wsi zachowało się kilka zabytkowych zagród holenderskich i stare budynki mieszkalne. Da zabytkowych obiektów należy także wybudowany w 1934 roku most z przęsłem obrotowym na rzece Dzierzgoń. Na uwagę zasługuje również stacja pomp.

K─Öpniewo

Pierwsze informacje o wsi pochodz─ů z 1337 roku. Na odcinku od Wi┼Ťniewa do K─Öpniewa rozci─ůgaj─ů si─Ö wspania┼ée krajobrazy trwa┼éych u┼╝ytk├│w zielonych z licznym wierzbami. W K─Öpniewie uwag─Ö zwraca wsparty na 6 s┼éupach dom podcieniowy, a tak┼╝e spichlerz i kilka starych dom├│w mieszkalnych.

kepniewo dom 2

W miejscu cmentarza mennonickiego zachowała się aleja lipowa i kilka nagrobków, w tym nagrobek rodziny Janzen w kształcie kapelusza napoleońskiego.

kepniewo dom

 

Stare Dolno

Pierwsze informacje o wsi pochodz─ů z 1300 roku. Godny obejrzenia jest budynek dworu z wie┼╝─ů i park, a tak┼╝e budynki gospodarcze, m┼éyn, sluza i kana┼é oraz budynek dawnej karczmy. Na terenie parku przy dworze zachowa┼éo si─Ö kilka wspania┼éych starych buk├│w pospolitych, d─Öb├│w szypu┼ékowych, kasztanowiec zwyczajny, sosna wejmutka i┬áwi─ůz szypu┼ékowy. We wsi znajduje si─Ö tak┼╝e aleja lipowa o d┼éugo┼Ťci 100 metr├│w z prze┼éomu XVIII i XIX wieku.

 

 

┼╣r├│d┼éo tekstu: Przewodnik z map─ů - "Obszar Kana┼éu Elbl─ůskiego"┬á

 

kanal elb

 

 

Drukuj PDF

Powr├│t na g├│r─Ö

Copyright © GMINA MARKUSY 2017

Template by Joomla Templates & Lombard Warszawa.